All for Joomla All for Webmasters
0850 430 1 555 0553 241 65 76 Pzt - Cum 09:00 - 17:00 Vera Plaza Kadıköy/İSTANBUL
Reaktif Ceza Ödetmeme Garantisi
Hızlı ve Güvenilir Hizmet ile Birlikte
Önce güvenlik
önceliğimizdir
Kaliteli hizmet
iddalıyız
Online İşlemler

Reaktif Güç Kompanzasyonu

        Bu yazımızın konusu olan “Reaktif Güç Kompanzasyonu”, “Reaktif Ceza”, “Endüktif ve Kapasitif Devreler” konularına girmeden önce bazı temel kavramların ne anlama geldiklerini bilmemizde fayda var. Bu kavramları sade ve anlaşılabilir bir biçimde ele alalım.

        Akım; Elektronların bir iletken (Örneğin Bakır, Alüminyum, Altın, Demir, Gümüş vb.) içirisindeki sürekli hareketine akım denir. Elektronların hareketi negatiften pozitife doğrudur. Bir devrede elektrik akımı ancak ve ancak elektrik gerilimi varsa vardır. Yani akım elektrik geriliminin bir sonucudur. Gerilim varsa akım da vardır. Gerilim yoksa akım da yoktur. Akım “I” harfi ile ifade edilir. Birimi “Amper” (A) dır.

1 Amper birim zamanda (1 saniyede) bir iletkenin içinden geçen 1 C’luk elektrik yükü miktarıdır. Bir başka ifadeyle bir devreden 1 saniye içinde 624,1016 adet elektron geçiyorsa o devrenin akımı 1 Amper’dir.

1A= 1C/S (Coulomb/Second) (Kulon/Saniye)

1 C = 6,250,000,000,000,000,000 Elektron

1,6´10-19C = 1elektron

Bir devreden geçen elektrik akımı I = Q ⁄ t formülüyle bulunur.

I: Elektrik akım şiddeti – Amper (A)

Q: Elektrik yükü miktarı – Kulon – Coulomb (C)

t: Elektrik yüklerinin geçtiği zaman – Saniye (sn)

 

Gerilim (veya Voltaj); Elektronları akışa zorlayan güç GERİLİM olarak ifade edilir ve iki nokta arasındaki potansiyel farkın ölçüsüdür. Sembolü U veya E harfleridir. Birimi: Volt (V) ‘tur.

 

Direnç; İletkenin içerisinde hareket eden elektronlar ile o iletken içindeki atom ve diğer parçacıklar arasında meydana gelen sürtünmeler neticesinde elektrik akımına gösterilen zorluğa DİRENÇ denir. Birimi ohm “W” dur. Bütün iletkenlerin özdirençleri farklılık gösterir. Yani iletkenin direnci cinsine bağlıdır. Ayrıca direnç iletkenin boyu ve sıcaklığı ile doğru orantılı fakat kesiti ile ters orantılıdır. Gerilimin ya da akımın değişmesi direnci değiştirmez. Bazı maddelerin dirençleri o kadar büyüktür ki, bu maddeler akım geçirmezler. Bu tür maddelere de yalıtkan denir. Diğer bir deyişle bir maddenin direnci ne kadar küçükse akım geçirme oranı da bir o kadar yüksektir.

Direnç ’in formülü; R= (L/S)*r

R = Direnç

L = Uzunluk

S = Alan (mm2)

r = Özdirenç (ohm)

 

 

Alternatif Akım; Devre üzerindeki akış yönü ve şiddeti belirli bir düzen içerisinde zamana göre değişen gerilim çeşididir. Alternatif akımın elde edilmesinin kolay olması, mekanik enerjiye dönüşümünün kolay ve verimli olması, daha az kayıplarla iletiminin sağlanmasından dolayı şebeke akımı alternatif akımdır. Alternatif akım makineleri daha basit yapıdadırlar ve daha az bakım gerektirirler.

Alternatif akımın elde edilmesinde alternatör olarak adlandırılan aygıtlar kullanılır. Elektrik santrallerinde ise alternatif akım, çok daha büyük olan alternatörler ile üretilir. Üretilen bu Alternatif akım iletim hatlarında oluşabilecek kayıpları azaltabilmek için transformatörler ile yükseltilir. Gerilim yükseltilirken akım da düşürülerek iletim hatlarında kullanılan iletkenlerin çapları da bu şekilde küçültülmüş olur. Tüketiciye ulaştırılmadan önce yüksek gerilim tekrar transformatörler ile düşürülür. Bu defa da gerilim düşürülürken akım yükseltilmiş olur.

 

 

 

 

 

 

Bobinler; Bobinler alternatif akımda gösterdikleri özelliklerinden dolayı endüksiyon fırınları, transformatörler, flüoresan lambalar, A.C motorlar, doğrultma devreleri vb. bir çok yerlerde kullanılmaktadır.

 

Alternatif akım devreleri;

Omik devre; Alternatif akım devrelerinde, kapasitif ve endüktif etkisi olmayan saf dirence “Omik direnç” denir. Omik devrede devreden geçen akım ile DC veya AA olarak uygulanan gerilim aynı fazdadır. R harfiyle ifade edilir. Birimi ohm’dur. Elektrikli ocak, ütü, rezistanslı cihazlar, elektrikli ızgara gibi cihazlar omik dirence birer örnektir.

Endüktif devre; Bir devreye AC (alternatif gerilim) uygulandığında devreden geçen akımın gerilimden daha geride olduğu akımdır. Endüktif bir sistemde akım gerilimden 90o geridedir Bobin içeren ve motorla çalışan cihazlar genel olarak endüktif yük oluştururlar.

Kapasitif devre; Bir devreye AC (alternatif gerilim) uygulandığında devreden geçen akımın gerilimden daha ileride olduğu akımdır. Kapasitif bir devrede akım gerilimden 90o öndedir. İçerisinde kondansatör bulunan TV, PC, printer vb. cihazlar kapasitif yük oluştururlar.

a)Kapasitif Devre      b)      Endüktif Devre

 

Reaktif Güç Kompanzasyonu

Reaktif güç kompanzasyonu ile ilgili çalışmalara ilk olarak 1914 senesinde sabit kondansatör üniteleri kurularak başlanmıştır. Bu sabit kondansatör üniteleri ile lamba, transformatör ve motor gibi alıcılar sabit kondansatörler aracılığıyla ayrı ayrı kompanze edilmiştir.

Sanayi ve endüstrinin gelişmesine paralel olarak birçok sayıda motor ve/veya endüktif yüklerin muhtelif zamanlarda devreye girip çıktığı büyük tesisler kurulmuştur. Endüstri ve sanayide elektrik enerjisi kullanımına bağlı olarak büyük tesisler kurulmuştur. Gelişen teknolojiyle birlikte, şebekeye bağlanan yüklerin özellikleri ve yapıları değişmiş, türleri farklılaşmış ve karmaşık bir şekilde devreye giren ve çıkan endüktif yükler sebebiyle sabit ve klasik kompanzasyon uygulamaları yetersiz kalmaya başlamıştır.

Yüksek güçlü tristörlerin (3000 A) geliştirilmesinin ardından mekanik anahtarlar yerini yarı iletken olan anahtarlara bırakmıştır (Anahtarlama işleminin minimum seviyeye indirilmesi sistemin kararlılığının artması açısından önem arz eder). Reaktif güç Kontrol rölesiyle kondansatör gruplarının kademeli olarak devreye alındığı klasik kompanzasyon sistemlerinde harmonik problemleri meydana gelmektedir. Bu problemleri ortadan kaldırmak için, kondansatör gruplarının devreye alma ve çıkarma işlemlerinin yarı iletken anahtarlar ile gerçekleştirildiği statik kompanzasyon sistemleri kullanılmaya başlamıştır.

Ayrıca günümüzde reaktif güç kompanzasyonu genellikle merkezi kompanzasyon olarak yapılmaktadır. Kompanzasyon panosu içindeki yukarıda bahsedilen ve reaktif güç kontrol rölesi olarak isimlendirilen elektronik bir cihaz aracılığı ile tesise paralel bağlı olan kondansatörler veya şönt reaktörleri (Endüktif yük sürücüsü vasıtası ile) ihtiyaca göre devreye alınır ve/veya çıkarılır. Bu şekilde işletmenin ve/veya tesisin güç katsayısının optimum düzeyde kalması sağlanır.

Reaktif güç kontrol rölesi mikroişlemci bir tabana sahip olup temelde ölçme, karşılaştırma ve değerlendirme, anahtarlama üniteleri olarak 3 ana üniteden meydana gelmektedir. Reaktif güç kontrol rölesi tesisin enerjisini kompanze etmek bir diğer ifadeyle kompanzasyon işlemini yerine getirmek için şebekenin akım ve geriliminden örnek alır. Alınan bu akım ve gerilim örneklerine harmonik analizi yaparak temel bileşen üzerinden sistemin aktif, reaktif, görünür güçlerini ve güç faktörünü hesaplar.

 

Endüstride Reaktif Güç Kompanzasyonu gerektiren en önemli yükleri şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Senkron motorlar
  • Asenkron motorlar
  • Düşük uyarmalı senkron makineler
  • Endüksiyon fırınları
  • Endüksiyon kaynak makineleri
  • Elektrik ark ocakları
  • Kaynak makineleri
  • Transformatörler
  • Bobinler
  • Lamba balastları
  • Havai hatlar
  • Elektrik tesisatı
  • Redresörler vb.

 

TEDAŞ Reaktif Ceza Oranları

İşletmenin sözleşme gücü 9 kW ve üzeri ise reaktif enerjiyi ve kapasitif enerjiyi ölçen elektrik sayacının kullanımı zorunludur.

Eğer işletmenin sözleşme gücü 9 Kw ve üzerinde ise ve hal böyle iken reaktif enerjiyi ve kapasitif enerjiyi ölçen elektrik sayacı takılmamış ise işletmenin % 90 reaktif enerji tükettiği varsayılır elektrik fatura bedeline ilave edilir.

İşletmelerde Sözleşme gücü 9 Kw ve üzeri için Reaktif Güç Kompanzasyon sistemini kurmak zorunludur.

Eğer İşletmenin sözleşme gücü 9 kW – 29,9 kW arasında ise reaktif sınırı %33, kapasitif sınırı ise %20 dir. Bu oranlar aşıldığı zaman ceza uygulanır.

Fakat işletmenin sözleşme gücü 30 kW ve üzeri ise reaktif sınır %20, kapasitif sınır %15 dir. Bu oranlar aşıldığı zaman ceza uygulanır.

 

About the author

Abdullah Özer kimdir? 3Faz da ne yapar.

Leave a Reply

Hemen Ara